Als de bladeren vallen en de nachten kouder worden, is het tijd om je tuin voor te bereiden op de winter. Een paar uur werk in oktober of november voorkomt veel schade: gebarsten potten, verweerde tuinstoelen en een kaal gazon in het voorjaar.
Je hoeft niet alles in één weekend te doen. Met deze vijf klussen werk je stap voor stap naar een tuin die de kou goed doorstaat en in maart weer snel op gang komt.
1. Kwetsbare planten beschermen
Niet elke plant kan tegen vorst. Mediterrane soorten zoals olijf, oleander en citrus hebben het zwaar zodra het onder nul gaat. Zet potplanten die niet winterhard zijn op een lichte, vorstvrije plek, zoals een onverwarmde schuur met raam, een serre of een koele gang. Geef ze in die periode weinig water: de plant groeit nauwelijks en natte wortels gaan sneller rotten.
Planten die buiten blijven, kun je helpen met een laag mulch van blad, compost of houtsnippers rond de voet. Dat houdt de grond iets warmer en beschermt de wortels. Pak gevoelige struiken bij strenge vorst in met jute of vliesdoek. Gebruik geen plastic, want daaronder blijft vocht hangen en dat leidt tot schimmel.
2. Potten en vijver vorstvrij maken
Terracotta potten kunnen barsten als het water in de aarde bevriest en uitzet. Zet ze op potvoetjes zodat overtollig water weg kan, of wikkel ze in jute of bubbeltjesplastic. Lege potten berg je het liefst droog en ondersteboven op.
Heb je een vijver, schep dan gevallen blad eruit voordat het op de bodem gaat rotten. Haal de pomp eruit als die niet vorstbestendig is en bewaar hem in een emmer water op een vorstvrije plek. Vissen hebben in de winter een wak nodig zodat gassen kunnen ontsnappen; een drijvende ijsvrijhouder doet dat werk. Sla nooit een gat in het ijs, want de schokgolf is schadelijk voor de vissen.
3. Tuinmeubels schoonmaken en opbergen
Tuinmeubels gaan langer mee als ze schoon en droog de winter in gaan. Borstel vuil en algen weg met lauw water en een milde zeep, en laat alles goed drogen voordat je het afdekt of opbergt. Per materiaal let je op iets anders:
Past niet alles in de schuur? Gebruik dan een ademende beschermhoes. Een hoes die niet ademt houdt condens vast, waardoor juist schimmel en groene aanslag ontstaan.
- Hout: behandel hardhout met olie en zet het niet direct op natte grond.
- Metaal: zoek roestplekjes op en werk ze bij met roestwerende verf.
- Kunststof en wicker: droog afnemen en bij voorkeur binnen bewaren.
- Kussens en parasols: alleen volledig droog opbergen, in een geventileerde ruimte.
4. Het gazon voorbereiden op de kou
Ook in de herfst vraagt het gazon aandacht. Maai zolang het gras groeit, maar zet de maaier bij de laatste beurten iets hoger, rond vijf centimeter. Te kort gras is gevoeliger voor vorst en mos. Hark gevallen blad regelmatig weg, want een dikke laag blad neemt het licht weg en houdt vocht vast.
Is je gazon in de zomer flink belast, dan helpt beluchten of verticuteren in september of begin oktober. Een herfstmest met veel kalium maakt de grassprieten steviger tegen de kou. Loop bij vorst liever niet over het gras: bevroren sprieten breken en je ziet je voetstappen later terug als bruine plekken. Meer achtergrond over het aanleggen en onderhouden van een grasveld vind je bij De Tuin Toppers, waar tuintips staan voor zowel beginnende als ervaren tuiniers.
5. Kranen, slangen en gereedschap nalopen
Een buitenkraan die bevriest kan scheuren en gaan lekken. Draai de afsluiter binnen dicht, open de buitenkraan en laat de leiding leeglopen. Rol de tuinslang op en bewaar hem binnen, en laat regentonnen deels leeglopen zodat bevriezend water ze niet uit elkaar drukt.
Maak schoppen, harken en snoeischaren schoon, slijp wat bot is en vet metalen delen licht in. Een grasmaaier met benzinemotor zet je weg met een lege tank of met een stabilisator in de brandstof, zodat hij in het voorjaar zonder gedoe start.
Laat ook iets liggen
Een winterklare tuin hoeft niet kaal te zijn. Laat een hoek met blad of een takkenhoop liggen voor egels en insecten, en knip uitgebloeide vaste planten niet allemaal af. De holle stengels bieden schuilplaats en de zaden zijn voer voor vogels.
Zijn deze klussen gedaan, dan kun je de winter rustig afwachten. Loop na een storm of een flinke vorstperiode wel even rond om te kijken of hoezen nog goed zitten en potten heel zijn. Zo begin je in het voorjaar met een tuin die er meteen klaar voor is.